کاهش دید در شب
کاهش دید در شب یا دشواری دیدن در نور کم،
همیشه به معنای «ضعیف شدن ساده چشم» نیست.
خشکی چشم
تغییر شماره عینک
نزدیکبینی
آستیگماتیسم
کدورت عدسی
بیماریهای قرنیه
کمبود ویتامین A
و برخی اختلالات شبکیه
میتوانند هنگام رانندگی یا راهرفتن در تاریکی باعث تاری دید، پخش نور و خیرگی شوند.
شبکوری یک بیماری مستقل نیست؛ بلکه نشانهای از یک مشکل زمینهای بینایی است.
هشدار:
این مقاله جایگزین معاینه چشمپزشکی نیست. کاهش ناگهانی دید، پرده یا سایه در میدان دید، جرقههای نوری، درد
شدید، قرمزی همراه با تهوع یا افت دید یکطرفه، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
کاهش دید در شب چیست؟
کاهش دید در شب یعنی فرد در محیط کمنور، هنگام غروب یا در برابر چراغ خودروها، نسبت به گذشته دشوارتر میبیند.
ممکن است دید روزانه طبیعی باشد، اما سازگاری چشم با تاریکی طول بکشد یا تشخیص موانع و تابلوها دشوار شود.در
شب، سلولهای استوانهای شبکیه نقش مهمی در دید کمنور دارند. اختلال عملکرد این سلولها، بیماریهای شبکیه،
نزدیکبینی، آبمروارید و برخی بیماریهای قرنیه میتوانند دید شبانه را کاهش دهند.
علائم همراه
علائم ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، اما موارد زیر شایعاند:
تاری دید در نور کم.
خیرگی در برابر چراغ خودرو یا لامپ.
دیدن هاله اطراف منابع نور.
دشواری تشخیص چهرهها در تاریکی.
نیاز به زمان طولانی برای عادتکردن چشم به محیط تاریک.
احساس خشکی،
سوزش یا وجود شنریزه در چشم.
نوسان وضوح دید پس از پلکزدن.
کاهش کیفیت دید هنگام رانندگی شبانه.
سردرد یا خستگی چشم پس از کار در نور کم
.مهمترین علتهای کاهش دید شبانه
کاهش دید شبانه میتواند منشأ سطحی، انکساری، عدسی، عصب بینایی یا شبکیه داشته باشد.
بنابراین، درمان آن فقط با افزایش نور محیط یا تغییر خودسرانه عینک انجام نمیشود.
علت احتمالی |
نشانه های معمول |
اقدام مناسب |
| خشکی چشم | سوزش ، نوسان دید، خیرگی | ارزیابی سطح چشم و درمان خشکی |
| تغییر شماره چشم | تاری دور، سردرد ، دوبینی خفیف | سنجش دقیق عیب انکساری |
| آستیگماتیسم | کشیدگی تصویر و هاله نور | معاینه و اصلاح آستیگماتیسم |
| نزدیک بینی | ضعف دید دور، به خصوص شب | بررسی نسخه عینک یا لنز |
| آب مروارید | کاهش شفافیت ، خیرگی ، هاله | معاینه عدسی و بررسی جراحی |
| قوزقرنیه | تغییر مکرر شماره ، آستیگماتیسم نامنظم | توپوگرافی یا توموگرافی قرنیه |
| بیماری شبکیه | دشواری سازگاری با تاریکی یا کاهش میدان دید | معاینه شیکیه و آزمایش های تکمیلی |
| کمبود ویتامین A | شب کوری و گاهی خشکی شدید چشم | بررسی علت کمبود زیر نظر پزشک |
خشکی چشم و دید شبانه
اشک فقط برای مرطوبکردن چشم نیست؛ لایه اشکی، سطحی صاف برای عبور نور روی قرنیه
ایجاد میکند. اگر اشک کم باشد یا سریع تبخیر شود، سطح قرنیه ناصاف میشود و نور را پراکنده میکند.به همین دلیل،
خشکی چشم میتواند موجب تاری نوسانی، پخش نور و خیرگی هنگام رانندگی شبانه شود. انجمن چشمپزشکی آمریکا
نیز اشاره میکند که سطح نامنظم قرنیه در خشکی چشم ممکن است باعث خیرگی شبانه شود؛ بااینحال آبمروارید و
سایر بیماریهای چشمی نیز باید شوند.
عوامل تشدیدکننده خشکی چشم
خیرهشدن طولانی به تلفن همراه یا نمایشگر.
کاهش دفعات پلکزدن هنگام مطالعه.
هوای خشک،
باد، کولر و بخاری.
دود سیگار و آلودگی هوا.
استفاده طولانی از لنز تماسی
.التهاب لبه پلک یا بلفاریت
برخی داروها مانند آنتیهیستامینها و داروهای ضداحتقان
.افزایش سن و برخی بیماریهای عمومی
کمبود اشک یا کیفیت نامناسب لایه اشکی،
هر دو میتوانند سطح چشم را آسیبپذیر کنند؛ در موارد پیشرفته، خشکی چشم حتی کیفیت بینایی را نیز کاهش
میدهد.
چگونه خشکی چشم را کاهش دهیم؟
1.هنگام کار با نمایشگر، آگاهانه و کامل پلک بزنید.
2.هر ۲۰ دقیقه، حدود ۲۰ ثانیه به نقطهای دور نگاه کنید.
3.جریان مستقیم باد کولر یا پنکه را به چشم نتابانید.
4.از قطره اشک مصنوعی مناسب با نظر پزشک یا داروساز استفاده کنید.
5.لنز تماسی را بیش از زمان توصیهشده در چشم نگه ندارید.
6.پلکها را تمیز نگه دارید و در صورت وجود بلفاریت، درمان تخصصی بگیرید.
7.در صورت تداوم خیرگی یا تاری، فقط به خشکی چشم نسبت ندهید.
مشکلات قرنیه و عدسی
آستیگماتیسم و نامنظمی قرنیه
آستیگماتیسم باعث میشود نور بهجای تمرکز دقیق، در چند محور پخش شود.
این مشکل در تاریکی و در برابر چراغها بیشتر محسوس است، زیرا مردمک معمولاً در محیط کمنور بازتر میشود و بخش
بیشتری از سطح قرنیه یا عدسی در مسیر نور قرار میگیرد.
قوز قرنیه نیز با تغییر شکل تدریجی قرنیه همراه است و میتواند باعث آستیگماتیسم نامنظم، تغییر مکرر نسخه عینک و
کاهش کیفیت دید شبانه شود. در صورت شک به این بیماری، توپوگرافی یا توموگرافی قرنیه ممکن است لازم باشد.
آب مروارید
آبمروارید یعنی کدرشدن عدسی طبیعی چشم. خیرگی، هاله اطراف چراغها، کاهش کنتراست و دشواری رانندگی شبانه
از علائم احتمالی آن هستند.در مراحل ابتدایی ممکن است تغییر نسخه عینک کمک کند، اما اگر کدورت عدسی کیفیت
زندگی را مختل کند، چشمپزشک درباره درمان جراحی تصمیم میگیرد. مصرف خودسرانه قطره یا مکمل، آبمروارید را
برطرف نمیکند.
خشکی یا زخم قرنیه
آسیب سطح قرنیه، التهاب، عفونت یا استفاده نادرست از لنز تماسی میتواند عبور نور را مختل کند. درد، قرمزی،
حساسیت به نور و افت دید همراه با این علائم، بهویژه در مصرفکنندگان لنز، نیازمند معاینه سریع است.
بیماریهای شبکیه و کاهش دید در شب
شبکیه در پشت چشم قرار دارد و نور را به پیام عصبی تبدیل میکند.
برخی بیماریهای شبکیه ابتدا با دشواری دیدن در تاریکی یا کاهش سازگاری با نور کم بروز میکنند.از علتهای احتمالی
میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
رتینیت پیگمنتوزا.
برخی بیماریهای ارثی شبکیه.
دیابت کنترلنشده و عوارض چشمی آن.
گلوکوم یا آسیب عصب بینایی.
برخی اختلالات مرتبط با کمبودهای تغذیهای.
نزدیکبینی شدید در برخی افراد.
رتینیت پیگمنتوزامیتواند سلولهای حساس به نور را درگیر کند و بهتدریج دید شبانه و میدان دید را کاهش دهد. تشخیص
آن ممکن است به معاینه دقیق شبکیه، تصویربرداری OCT، بررسی میدان بینایی یا الکتروفیزیولوژی شبکیه نیاز داشته باشد
کمبود ویتامینA
ویتامین A برای عملکرد طبیعی شبکیه و تولید رنگدانههای حساس به نور ضروری است. کمبود آن
میتواند ابتدا با اختلال دید در تاریکی یا شبکوری ظاهر شود و در موارد شدید، خشکی و آسیب قرنیه ایجاد کند.
منابع غذایی ویتامین A شامل سبزیهای برگسبز، هویج، سیبزمینی شیرین، کدو، تخممرغ و برخی میوهها هستند.
بااینحال، مصرف دوز بالای مکمل ویتامین A بدون آزمایش و توصیه پزشک خطرناک است؛ زیرا ویتامین A محلول در چربی
است و تجمع بیش از حد آن میتواند مسمومیت ایجاد کند.
آیا افزایش شماره چشم باعث کاهش دید شبانه میشود؟
بله، تغییر یا افزایش شماره چشم میتواند باعث تاری دید شبانه شود، اما هر کاهش دید در شب به معنای افزایش شماره
نیست.در نور کم، مردمک بازتر میشود و عیوب انکساری مانند نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم بیشتر خود را نشان
میدهند. اگر عینک یا لنز با نسخه قدیمی استفاده شود، تابلوها، چراغها و موانع دور ممکن است تار یا هالهدار دیده شوند.
وضعیت |
ارتباط با دید شبانه |
نزدیک بینی |
کاهش وضوح اشیای دور، به خصوص در تاریکی |
آستیگماتیسم |
هاله ، کشیدگی و پخش شدن چراغ ها |
نسخه قدیمی |
تاری یا خستگی چشم هنگام رانندگی |
خشکی چشم |
نوسان دید و خیرگی ، حتی با نخه مناسب |
آب مروارید |
خیرگی و کاهش کنتراست مستقل از تغییر شماره |
راه درست، انجام معاینه کامل و سنجش عیب انکساری است؛ تغییر خودسرانه شماره عینک یا استفاده از عینک فرد دیگر
ممکن است علائم را بدتر کند.روش تشخیص علتچشمپزشک بر اساس سن، سابقه بیماری، داروها، نوع علائم و وضعیت
هر دو چشم، معاینه را تنظیم میکند. بررسیهای احتمالی عبارتاند از:اندازهگیری حدت بینایی.تعیین شماره عینک و
بررسی آستیگماتیسم.معاینه با لامپ شکافدار.ارزیابی لایه اشکی و سطح قرنیه.اندازهگیری فشار چشم.معاینه مردمک و
عصب بینایی.بررسی شبکیه پس از گشادکردن مردمک.توپوگرافی قرنیه در موارد مشکوک به قوز قرنیه.تصویربرداری OCT در
صورت شک به بیماری شبکیه یا عصب بینایی.آزمایشهای خونی مانند ویتامین A، فقط در صورت نیاز بالینی.
درمان و مراقبت
درمان به علت اصلی بستگی دارد، نه صرفاً به شدت علامت.
اگر علت خشکی چشم باشد
ممکن است اشک مصنوعی، درمان التهاب پلک، کمپرس گرم، اصلاح عادات کار با نمایشگر یا تغییر نوع لنز توصیه شود.
قطرههای سفیدکننده چشم، درمان استاندارد خشکی چشم نیستند و مصرف طولانی آنها میتواند مشکل را پنهان یا
تشدید کند.
اگر علت تغییر شماره باشد
اصلاح دقیق نزدیکبینی، دوربینی یا آستیگماتیسم معمولاً کیفیت دید دور را بهتر میکند. عینک
باید با نسخه بهروز و پس از معاینه تهیه شود.
اگر علت آبمروارید باشد
درمان قطعی آبمروارید، خارجکردن عدسی کدر و جایگزینی آن با لنز داخل چشمی است؛ تصمیم جراحی به میزان اختلال
بینایی و شرایط فرد بستگی دارد.
اگر علت قرنیه یا شبکیه باشد
قوز قرنیه، التهاب، زخم قرنیه و بیماریهای شبکیه درمانهای متفاوتی دارند. برخی به لنزهای تخصصی، دارو یا روشهای
تقویت قرنیه نیاز دارند و بعضی دیگر به پیگیری منظم شبکیه یا درمانهای اختصاصی وابستهاند.
نکات ایمنی رانندگی شبانه
اگر دید شبانه شما کاهش یافته است، تا مشخصشدن علت با احتیاط رانندگی کنید. تمیزبودن شیشه جلو، چراغها
و آینهها، استفاده از نسخه بهروز عینک و تنظیم مناسب آینهها میتواند دید را بهتر کند، اما جایگزین معاینه چشم نیست.
در برابر چراغ خودروهای روبهرو مستقیماً به نور خیره نشوید.سرعت را در جادههای تاریک کاهش دهید.در صورت تاری یا
خیرگی شدید، رانندگی را متوقف کنید.از عینک یا لنز دیگران استفاده نکنید.برای کاهش خیرگی، شیشه جلو و چراغها را
تمیز نگه دارید.در صورت مصرف لنز تماسی و بروز درد یا قرمزی، لنز را خارج کنید و مراجعه کنید.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
در شرایط زیر مراجعه سریع به چشمپزشک یا اورژانس ضروری است:کاهش ناگهانی یا قابلتوجه دید.درد شدید چشم یا
قرمزی واضح.دیدن پرده، سایه یا بخشی از میدان دید.جرقههای نوری و افزایش ناگهانی مگسپران.دوبینی جدید و
پایدار.حساسیت شدید به نور.تهوع و درد چشم، بهخصوص همراه با تاری دید.آسیب یا جسم خارجی در چشم.علائم قرنیه
در فردی که لنز تماسی استفاده میکند.
سوالات متداول
آیا خشکی چشم باعث شبکوری میشود؟
خشکی چشم معمولاً شبکوری واقعی ایجاد نمیکند، اما با بینظمکردن سطح قرنیه میتواند تاری، خیرگی و پخش نور را
در شب بیشتر کند. اگر سازگاری با تاریکی واقعاً مختل شده است، شبکیه، عدسی، قرنیه و وضعیت تغذیهای باید بررسی
شوند.
آیا هویج شبکوری را درمان میکند؟
هویج منبع پیشسازهای ویتامین A است، اما افزایش مصرف آن بدون وجود کمبود، همه علتهای کاهش دید شبانه را
درمان نمیکند. شبکوری ممکن است به بیماریهای قرنیه، عدسی یا شبکیه مربوط باشد.آیا افزایش شماره چشم در
شب بیشتر احساس میشود؟بله، در برخی افراد عیوب انکساری در نور کم محسوستر هستند. بااینحال، خیرگی شدید یا
کاهش پیشرونده دید را نباید فقط به افزایش شماره نسبت داد.
آیا عینک ضدبازتاب مشکل را درمان میکند؟
پوشش ضدبازتاب ممکن است بازتابهای سطحی عدسی عینک را کاهش دهد، اما علتهایی مانند خشکی چشم،
آبمروارید یا بیماری شبکیه را درمان نمیکند.چه پزشکی باید کاهش دید شبانه را بررسی کند؟چشمپزشک میتواند
قرنیه، عدسی، فشار چشم، عصب بینایی، شبکیه و شماره چشم را ارزیابی کند. در صورت وجود علائم خاص، ممکن است
ارجاع به فوقتخصص قرنیه یا شبکیه لازم باشد.
جمعبندی
کاهش دید در شب میتواند از خشکی چشم و تغییر شماره عینک تا آبمروارید، نامنظمی قرنیه، کمبود ویتامین A یا
بیماریهای شبکیه ناشی شود. بنابراین، تشخیص علت با معاینه کامل اهمیت دارد و درمان خودسرانه با مکمل، قطره یا
تغییر عینک توصیه نمیشود.
اگر هنگام رانندگی شبانه با خیرگی، هاله، تاری یا دشواری دیدن موانع روبهرو میشوید، برای معاینه دقیق چشم نزد دکتر
رضا پورمازار وقت بگیرید. بررسی زودهنگام میتواند علت قابلدرمان را مشخص کرده و از پیشرفت برخی بیماریهای قرنیه
و شبکیه جلوگیری کند.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.