عمل لیزیک چشم یکی از رایج‌ترین روش‌های درمانی برای عیوب انکساری چشم مانند نزدیک بینی، دوربینی و آستیگماتیسم است. علاوه بر روش لیزیک، از روش‌های دیگری چون ppk و لازک استفاده می‌شود. استفاده از لیزر اگزایمر در این روش باعث شده تا این روش جراحی به نام لیزیک شناخته شود. تکنولوژی لیزر اگزایمر یا اکسایمر برای اولین بار در سال ۱۹۷۶ میلادی توسط کمپانی IBM ابداع شد. پس از آن این تکنولوژی به رایج‌ترین روش جراحی قرنیه چشم تبدیل شد؛ موفقیت بالای این روش باعث شد تا در دهه‌های اخیر از این روش حتی برای کسانی که شماره‌های چشم بالایی دارند؛ استفاده شود. افرادی که تصمیم به انجام این عمل جراحی می‌گیرند دارای برخی از سؤالات هستند. به‌عنوان‌مثال چند روز بعد از عمل لیزیک می‌توان رانندگی کرد؟
با توجه به این که سالانه افرادی زیادی عمل لیزیک را انجام می‌دهند بر آن شدیم تا به برخی از سؤالات رایج در این زمینه پاسخ دهیم. در ادامه با ما همراه باشید.

عمل لیزیک به چه نحوی انجام می‌شود

ابتدا در این روش فلپ یا ورقه نازکی از سطح قرنیه به ضخامت ۱۶۰ میکرون برداشته می‌شود؛ سپس با استفاده از نور لیزر بدون ایجاد هیچ‌گونه برشی عیوب انکساری چشم رفع می‌شود؛ پس از رفع عیوب فلپ قرنیه در جای خود قرار داده می‌شود.
این روش جراحی بدون نیاز به بیهوشی انجام می‌شود و ازآنجاکه از پالس‌های کوتاه مدت استفاده می‌شود؛ نیاز نیست تا در مدت زمان طولانی چشم بدون حرکت نگه داشته شود. روش دقیق جراحی با توجه به پارامترهای مختلفی تعیین می‌شود؛ ضخامت قرنیه، نوع مشکل چشم، شماره چشم، فیزیک و بیولوژیک چشم از جمله این پارامترها هستند. به‌عنوان‌مثال روشی که برای جراحی لیزیک دوربینی به کار برده می‌شود با روشی که برای نزدیک بینی به کار برده می‌شود متفاوت است. تراش لیزری در عمق قرنیه چشم برای کاهش شماره عینک مثال دیگری است که می‌توان برای نحوه انجام عمل لیزیک زد. موفقیت عمل لیزیک در افراد نزدیک بین بیشتر از سایر افراد است.

چه کسانی کاندید انجام این عمل هستند

با وجود تمام مزیت‌هایی که عمل لیزیک دارد؛ ممکن است برای برخی از افراد محدودیت ایجاد نماید. افرادی کاندید مناسب برای انجام عمل لیزیک هستند که حداقل ۱۹ سال تمام داشته باشند.
افرادی که شماره چشم آنها مدام تغییر می‌کند؛ کاندیدای مناسبی برای عمل لیزیک نیستند. برای این که بتوانید در لیست کاندیداهای این عمل قرار بگیرید باید حداقل به مدت ۱۸ ماه شماره چشم شما ثابت مانده باشد. علاوه بر این ویژگی‌ها باید دید شما با عینک کامل باشد تا بتوانید این عمل را انجام دهید.
افرادی که دچار بیماری‌های چشمی مانند قوز قرنیه هستند؛ متأسفانه نمی‌توانند این عمل را انجام دهند.
برای انجام عمل چشم با لیزر اگزایمر نباید قرنیه نازکی داشته باشید. خانم‌های باردار و شیرده باید پس از سپری شدن این دوران برای انجام عمل لیزیک اقدام نمایند.

مراقبت‌های قبل از این جراحی چیست

مراقبت‌های قبل و بعد از عمل جراحی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند. این مراقبت‌ها می‌توانند تأثیر چشمگیری در موفقیت عمل جراحی بگذارند. برای اینکه عمل شما با بیشترین درصد موفقیت انجام شود نکات زیر را جدی بگیرید:

• بهتر آن است که چند روز قبل از عمل جراحی چشمان و پلک‌های خود را با شامپو بچه رقیق شده به خوبی شستشو دهید.
• استفاده از لوازم آرایشی حداقل ۴ روز قبل از عمل به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.
• حداقل ۷ روز قبل از عمل استفاده از لنزهای تماسی نرم را کنار بگذارید.
• حداقل یک ماه قبل از عمل از لنزهای تماسی سخت استفاده نکنید.
• روز عمل از هیچ گونه مواد معطر مانند کرم، لوسیون و ادکلن استفاده نکنید.
• از انجام فعالیت‌هایی که باعث افزایش فشار چشم شما می‌شود؛ حداقل به مدت یک هفته اجتناب کنید.

چند روز بعد از عمل لیزیک چشم می توان رانندگی کرد؟

مراقبت‌های بعد از عمل لیزیک چشم چیست

برای اینکه بعد از عمل لیزیک چشم عوارضی به سراغ شما نیاید و تأثیر عمل لیزیک به خوبی مشهود باشد؛ باید بعد از عمل مراقبت‌هایی را انجام دهید.

• به مدت چهار تا ۷ روز از شستن صورت و چشمان خود اجتناب کنید.
• حداقل دو هفته بعد از عمل نباید به هیچ عنوان از لوازم آرایشی استفاده کنید.
• به مدت یک هفته بعد از عمل لیزیک چشم به صفحه گوشی و کامپیوتر خیره نشوید؛ در مواقع اضطراری می‌توانید با زدن عینک محافظ و به صورت محدود از آنها استفاده کنید.
• تا دو روز پس از عمل جراحی نباید از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنید؛ تمام رفت و آمدهای شما باید توسط خانواده و دوستان کنترل شود.
• دستورات پزشک متخصص را مو به مو انجام داده و به موقع از قطره‌ها و داروهای خود استفاده نمایید.
• تا شش ماه از مواجهه با نور مستقیم خورشید پرهیز کرده و هنگام بیرون رفتن حتماً از عینک آفتابی استفاده کنید.
• خودداری کردن از کارهای ظریف چشمی حداقل تا یک هفته پس از عمل ضروری است. بهتر آن است که پس از آرام گرفتن کامل چشم، کارهای ظریف انجام شود.
• حداقل تا دو ماه پس از عمل لیزیک از شنا کردن پرهیز کنید.

در صورتی که چشم شما خشک باشد این مراقبت‌ها را باید در مدت زمان طولانی‌تری انجام دهید.

چند روز بعد از عمل لیزیک می‌توان رانندگی کرد

برای پاسخ دادن به این سؤال باید جوانب مختلفی را مورد بررسی قرار داد. اما این نکته را در نظر داشته باشید که به هیچ عنوان نباید بعد از عمل لیزیک رانندگی کنید. زمان دقیق رانندگی بعد از عمل جراحی لیزیک را باید پزشک متخصص به شما اعلام کند.
سرعت بهبود زخم و سرعت بهبود دید از جمله عواملی هستند که تعیین می‌کند؛ شما چند روز بعد از عمل جراحی لیزیک می‌توانید رانندگی کنید. پزشک بعد از انجام عمل به طور مرتب چشم شما را معاینه می‌کند؛ بعد از اینکه زخم‌های شما بهبود پیدا کرد؛ تاری دید شما برطرف شد و چشم شما کاملاً آرام گرفت؛ مجاز به رانندگی هستید.

دوره نقاهت بعد از عمل لیزیک چقدر است

نمی‌توان به طور دقیق زمان مشخصی را برای دوره نقاهت بعد از عمل جراحی لیزیک مشخص کرد. نوع بیماری چشم، درجه چشم، واکنش چشم بیمار و فناوری استفاده شده در این عمل از جمله پارامترهایی هستند که دوره نقاهت را تعیین می‌کنند.
اگر عمل جراحی لیزیک چشم با موفقیت انجام شده باشد؛ دوره نقاهت به طور متوسط یک هفته طول می‌کشد.
بیمار ممکن است بعد از عمل جراحی لیزیک دچار درد و سوزش خفیف باشد که معمولاً چند ساعت بعد از عمل این درد و سوزش خفیف برطرف می‌شود.
به این نکته نیز توجه داشته باشید که بیمار به انتظار واقعی خود بین دو هفته تا سه ماه بعد از عمل می‌رسد.
سن بیمار می‌تواند نقش مهمی در دوره نقاهت پس از عمل داشته باشد؛ هر چقدر سن و درجه چشم بیمار پایین‌تر باشد؛ دوره نقاهت کوتاه‌تر خواهد بود.

عوامل خطرساز قبل از عمل چیست

برخی از عوامل می‌توانند بر موفقیت عمل جراحی لیزیک تأثیر منفی بگذارند به این عوامل، عوامل خطرزا گفته می‌شود.
التهاب لبه پلک‌ها، خشکی چشم‌ها، نازک بودن قرنیه، آستیگماتیسم با درجه بالا، بیماری‌هایی مانند دیابت و بیماری‌های روماتیسمی، آلرژی‌های فصلی از این دست عوامل هستند. افرادی که مشاغل خاص دارند مانند جوشکاران صنعتی، افرادی که در محیط‌های آلوده فعالیت می‌کنند؛ افراد شاغل در کارخانه‌ها خصوصاً افرادی که مدام در معرض مواد شیمیایی و بخارهای سمی قرار می‌گیرند؛ جزو افراد حساس قرار می‌گیرند؛ عمل جراحی لیزیک در این‌گونه افراد باید با نهایت دقت انجام شود و معاینات قبل از عمل با حساسیت بالا انجام شود.

برای انجام عمل لیزیک چشم به چه کسی مراجعه کنیم

میزان موفقیت عمل لیزیک چشم تا حد قابل توجهی به مهارت جراح بستگی دارد. به همین دلیل عمل لیزیک باید توسط پزشک متخصص و مجرب در این حوزه انجام شود. آقای دکتر پورمازار جراح و متخصص عمل لازک چشم، لیزیک، بلفاروپلاستی در تهران سال‌های طولانی است که عمل لیزیک را با بهره گرفتن از جدیدترین متدهای روز دنیا برای بیماران خود انجام می‌دهند. شما می‌توانید برای کسب اطلاعات بیشتر به صورت حضوری به مطب ایشان مراجعه کنید.

نتیجه گیری

عمل لیزیک یکی از روش‌های جراحی پرطرف‌دار در دهه‌های اخیر است که می‌تواند عیوب انکساری چشم را درمان و بهبود دهد. برای رسیدن به تأثیر بیشتر این عمل باید مراقبت‌های قبل و بعد از عمل را به خوبی انجام داد. اگر بعد از گذشت یک هفته از عمل لیزیک همچنان درد چشم را تجربه کردید یا ترس از نور داشتید یا با کاهش دید مواجه شدید؛ سریعاً به پزشک متخصص مراجعه کنید. دوره نقاهت این عمل به طور متوسط یک هفته بوده و پس از آن می‌توانید فعالیت‌های سبک خود را انجام دهید.

چشم‌ها به عنوان یکی از اعضای بدن که از آن‌ها بسیار استفاده می‌شود، در معرض خطرات زیادی قرار دارند و به راحتی آسیب می‌بینند. عواملی مانند نور زیاد، استفاده از مواد آرایشی و بهداشتی نامناسب، غذاهای نامناسب و غیربهداشتی، کمبود خواب، استفاده از ابزارهای هوشمند مانند کامپیوتر، لب تاپ و… به مدت طولانی، قرار گرفتن در مقابل نور مستقیم آفتاب و رانندگی در شب از عواملی هستند که باعث بروز بیماری چشمی می‌شوند و خطرات زیادی را برای چشم ایجاد می‌کنند. چشم‌ها حساس‌ترین اعضای بدن هستند که اگر از آن‌ها به درستی مراقبت نشود، دچار آسیب‌های جدی می‌شوند. خشکی چشم، نزدیک بینی، دوربینی، آستیگماتیسم و موارد دیگر بیماری‌هایی هستند که سبب اختلال در بینایی می‌شوند. با توجه به همین موضوع بر آن شدیم تا در این مقاله به معرفی راه کارهای محافظت از چشم بپردازیم. با ما همراه باشید.

استفاده از برنامه غذایی مناسب

داشتن یک برنامه غذایی استاندارد و خوردن غذاهایی که برای سلامت چشم مؤثر هستند، یکی از راه‌های مراقبت از چشم است که تأثیری زیادی در جلوگیری از بروز انواع بیماری‌های چشمی مانند آب مروارید، آب سیاه، کم بینی در شب و… دارد. چشم‌ها برای سالم ماندن به مواد مختلفی مانند انواع آنتی اکسیدان، ویتامین و مواد معدنی دارد که درصد زیادی از این مواد از طریق خوردن غذاهایی سالمی مانند سبزیجات، میوه‌ها، پروتئین و لبنیات و… تأمین می‌شوند. آنتی‌اکسیدان هایی مانند امگا -3، ویتامین A,E,C، زینک، بتاکاروتن برای سلامت چشم بسیار ضروری هستند و در غذاهایی مانند انواع ماهی‌ها، مغزها، تخم مرغ، شیر، ماست، هویج، پرتقال و کلم‌پیچ یافت می‌شوند. هویج یکی از خوراکی‌هایی است که تأثیر زیادی در تقویت بینایی دارد و با افزایش ویتامین A در بدن باعث تقویت بینایی چشم‌ها در شب می‌شود. معمولاً به کسانی که از بیماری شب کوری یا کم بینی در شب رنج می‌برند توصیه می‌شود تا در برنامه غذایی روزانه خود از یک لیوان آب هویج استفاده کنند.

راه های محافظت از چشم

استفاده از عینک آفتابی

اشعه‌های خطرناکی مانند اشعه فرابنفش و مادون قرمز، یکی از عواملی هستند که سلامت چشم را به خطر می‌اندازند و باعث بروز بیماری‌های جدی در چشم و پوست می‌شوند. با نازک شدن لایه ازون، میزان تابش اشعه فرابنفش به سطح زمین بیشتر شده است. اشعه فرابنفش یا UV اگرچه ممکن است به طور مستقیم با چشم در ارتباط نباشند اما در اثر انعکاس این تابش از سطح زمین و اشیا به چشم ممکن است باعث آسیب شوند. بنابراین بهتر است در روزهای گرم تابستان و مناطقی که میزان تابش نور خورشید زیاد است، از عینک‌های آفتابی با کیفیت بالا استفاده شود تا در اثر برخورد چشم با این اشعه، آسیبی به چشم وارد نشود.

راه های محافظت از چشم

استفاده از مواد بهداشتی و آرایشی شخصی

یکی از عواملی که باعث آسیب دیدن چشم‌ها و ابتلا بیماری‌های عفونی مربوط به چشم می‌شود، استفاده از مواد بهداشتی و آرایشی دیگران است که ممکن است انواع باکتری و میکروب را با خود به همراه داشته باشد. بنابراین بهترین راه برای جلوگیری از بیماری‌های عفونی و حفظ سلامت چشم، استفاده از محصولات بهداشتی شخصی است که مانع از انتقال انواع ویروس به چشم می‌شود. همچنین استفاده از مواد آرایشی و بهداشتی که نشان استاندارد ندارد، عاملی دیگری است که باعث آسیب‌های چشمی می‌شود. بسیاری از لوازم آرایشی به دلیل داشتن مواد شیمیایی باعث بروز بیماری‌های مختلفی می‌شوند که بهتر است از لوازمی که از کیفیت بالا برخوردار هستند استفاده شود.

داشتن خواب کافی

داشتن خوابی کافی یکی از عواملی است که تأثیر مستقیم بر سلامت چشم دارد و از بروز بیماری‌هایی مانند خشکی چشم جلوگیری می‌کند. خواب مناسب و کافی علاوه بر سلامت چشم، تأثیر زیادی در یادگیری، قدرت حافظه، شادابی و سلامت بدن دارد که متأسفانه امروزه به دلیل استفاده از انواع وسایل الکترونی، بسیاری از افراد از خواب کافی در زمان مناسب برخوردار نیستند. چشم‌ها از زمان بیداری یا در طی روز دائماً در حال فعالیت هستند و خوابیدن یک راه مناسب برای استراحت و رفع خستگی چشم‌ها است. در واقع خوابیدن شبانه که از کیفیت مطلوب برخوردار باشد، علاوه بر افزایش قدرت سیستم ایمنی برای مقابله با ویروس‌ها و بیماری‌های عفونی، با فراهم کردن رطوبت مورد نیاز چشم‌ها در تقویت بینایی چشم‌ها تأثیرگذار است. یکی از بیماری‌هایی که به دلیل نداشتن خواب کافی چشم را تهدید می‌کند، خشکی چشم است که به دلیل نداشتن استراحت کافی و استفاده زیاد از چشم به وجود می‌آید. در بیماری خشکی چشم، رطوبت کافی برای چشم وجود ندارد و اشک چشم به سختی جاری می‌شود. خشکی چشم با علائمی مانند حساسیت به نور، درد چشم و خارش همراه هستند که اگر به موقع درمان نشود خطرات زیادی را به همراه دارد.

راه های محافظت از چشم

استفاده صحیح از لپ تاب و موبایل

ابزارهای هوشمندی مانند لپ تاب، تلفن همراه، کامپیوتر و… به دلیل داشتن اشعه‌های خطرناک و نور آبی باعث آسیب دیدن چشم ها می‌شود. استفاده طولانی مدت از این ابزارها علاوه برخشکی چشم باعث بروز بیماری‌های چشمی نزدیک بینی و دوربینی می‌شود. بهتر است در هنگام استفاده از این ابزار هر چند وقت یک بار چشمان خود را استراحت دهند تا از بروز بیماری خشکی چشم جلوگیری شود. کسانی که در طی روز به مدت طولانی از کامپیوتر استفاده می‌کنند بهتر است به دستور پزشک از قطره اشک مصنوعی برای جلوگیری از خشکی چشم استفاده کنند یا در طی کار کردن هر 30 دقیقه یکبار چشمان خود را استراحت دهند.

مراجعه به موقع و منظم به چشم پزشک

یکی از راه‌های مراقبت از چشم، مراجعه به موقع و منظم به چشم پزشک است. سالانه درصد زیادی از مردم به دلیل بی توجهی و مراجعه نکردن به چشم پزشک دچار بیماری‌های چشمی و شدید شدن آسیب‌های چشمی می‌شوند که آثار جبران‌ناپذیری را به همراه دارد. تمام افراد باید با مراجعه به چشم و معاینه سالانه از شرایط چشم خود مطلع شوند تا اگر عاملی سلامت چشم را به خطر می‌اندازد، رفع کنند. معمولاً افرادی که در شرایط سنی بالاتر هستند نسبت به افرادی با سنین کمتر، بیشتر در معرض خطر هستند و بهتر است برای معاینه چشم هر سال به پزشک مراجعه کنند تا از وضعیت چشم خود با خبر شوند. شما می‌توانید برای ویزیت به صورت حضوری به مطب دکتر پورمازار دکتر چشم پزشکی و جراح و متخصص بلفاروپلاستی، لیزیک و لازک چشم، کاتاراکت (آب مروارید) و عمل زیبایی پلک در تهران مراجعه کنید.

قرنیه اولین لایه چشم است و وظیفه متمرکز کردن پرتوهای ورودی روی عدسی یا لنز را بر عهده دارد. تغییر وضعیت قرنیه به لحاظ شکل، یکپارچگی، ضخامت، میزان رطوبت و … موجب بروز مشکلات مختلفی می‌شود. نزدیک بینی، دوربینی، آستیگماتیسم و قوز قرنیه از جمله این موارد به شمار می‌روند. لازمه درمان این مشکلات، بررسی دقیق وضعیت قرنیه با استفاده از نوعی تصویربرداری به نام توپوگرافی چشمی است. این مقاله به بررسی روش مذکور و کاربردهای آن اختصاص داده شده است. با ما تا پایان همراه باشید.

ساختار قرنیه

کره چشم شامل لایه‌های مختلفی است. اولین لایه با نام قرنیه از سلول‌های مخصوص و پروتئین تشکیل شده است. این لایه به دلیل نداشتن عروق خونی ظاهر شفافی دارد. تغذیه آن نیز توسط اشک و مایع موجود در بخش پشتی (زلالیه) انجام می‌شود. وظیفه قرنیه متمرکز کردن نور برای انعکاس به عدسی یا لنز است. همچنین از ورود اشعه‌های خطرناک فرابنفش به داخل چشم جلوگیری می‌کند. البته عملکرد صحیح و مناسب این لایه در گرو شفافیت آن است.
قرنیه از 5 لایه تشکیل شده است که به ترتیب شامل اپیتلیوم، بومن، استروما، مامبران دسمه و اندوتلیوم است. اپیتلیوم (خارجی‌ترین لایه قرنیه)، وظیفه جذب مواد مغذی از اشک و توزیع آن بین سلول‌های قرنیه را بر عهده دارد. این لایه همچنین از ورود گردوغبار و مواد بیماری زا به داخل چشم جلوگیری می‌کند. لایه بومن از کلاژن تشکیل شده است و در صورت آسیب‌دیدگی اپیتلیوم، آن را ترمیم می‌کند. بیشترین ضخامت قرنیه با سهم 90 درصدی مربوط به استروما است. این لایه از آب و کلاژن تشکیل شده است.
کلاژن موجب استحکام و انعطاف پذیری این لایه می‌شود. این مواد به شکلی کنار هم قرار گرفته‌اند که استروما دارای بیشترین شفافیت باشد. با کمی فاصله الیاف کلاژن به صورت متفاوت در کنار هم قرار گرفته و لایه مامبران دسمه را ایجاد کرده اند. وظیفه این لایه برای جلوگیری از ورود عفونت به بخش های داخلی چشم است. اندوتیلیوم (داخلی ترین لایه قرنیه) وظیفه متعادل سازی مایعات ورودی و مایعات خروجی از استروما را بر عهده دارد. این تعادل به حفظ شفافیت و جلوگیری از کدر شدن قرنیه کمک می‌کند.

توپوگرافی چشم چیست

هر گونه تغییر در شکل، ضخامت و ناهمواری سطح قرنیه موجب بروز مشکلات چشمی می‌شود؛ به‌عنوان‌مثال می‌توان به قوز قرنیه، نزدیک بینی، دوربینی و آستیگماتیسم اشاره کرد. تشخیص و درمان این مشکلات نیازمند ارزیابی دقیق از وضعیت قرنیه است. امکان انجام این ارزیابی با توپوگرافی قرنیه وجود دارد. توپوگرافی چشم نوعی تصویربرداری است که با هدف بررسی وضعیت قرنیه انجام می‌شود. شکل و انحنا، ناهمواری سطحی، ضخامت و رطوبت قرنیه از جمله مواردی است که از این روش به دست می‌آید.
البته این اطلاعات به صورت یک نقشه رنگی در اختیار چشم پزشک قرار می‌گیرد. رنگ‌های سرد و گرم نشان دهنده نوع ناهمواری در سطح چشم است. انواع مختلفی از دستگاه‌های توپوگرافی بر حسب شرکت تولید کننده وجود دارد. دستگاه‌های نوین در مقایسه با مدل‌های قدیمی با دقت بیشتری محاسبات ریاضی و اپتیکی را انجام می‌دهند. این روش کاملاً غیرتهاجمی است و هیچ گونه آسیبی به چشم وارد نمی‌شود. برای شروع فرد جلوی دستگاه توپوگرافی قرار می‌گیرد. حلقه‌های نور به سطح قرنیه برخورد کرده و بازتاب داده می‌شوند. داده‌های دریافتی در ادامه آنالیز و به نقشه‌های توپوگرافی تبدیل می‌شوند.

توپوگرافی چشم چیست و چه کاربردهایی دارد

کاربرد توپوگرافی چشم

توپوگرافی یا تصویربرداری چشم در موارد مختلفی کاربرد دارد که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تشخیص عیوب انکساری چشم

یکی از کاربردهای توپوگرافی چشم، تشخیص عیوب انکساری از قبیل نزدیک بینی (میوپی)، دوربینی (هیپروپی) و آستیگماتیسم است. در این مشکلات انحنای سطح قرنیه دستخوش تغییراتی قرار می‌گیرد؛ به‌عنوان‌مثال انحنای بیش از حد قرنیه موجب بروز نزدیک بینی می‌شود. اما دوربینی به دلیل انحنای کم مرکز قرنیه رخ می‌دهد. بیضی شدن و نامنظمی سطح قرنیه نیز نشانه آستیگماتیسم است.

تشخیص اسکار قرنیه

اسکار قرنیه به دلایل مختلف بروز پیدا می‌کند؛ به‌عنوان‌مثال می‌توان به درجات شدید قوز قرنیه یا خراش و آسیب فیزیکی آن اشاره کرد. امکان بروز اسکار تحت تأثیر خشکی قرنیه یا ورود باکتری و ویروس به چشم نیز وجود دارد. این مشکل با علائمی چون درد، حساسیت به نور، آبریزش چشمی و کاهش میزان بینایی نمایان می‌شود. با توپوگرافی چشم امکان تشخیص تغییرات روی قرنیه به دلیل اسکار وجود دارد.

تشخیص قوز قرنیه

قوز یا کراتوکونوس نوعی عارضه چشمی است که به دلیل تغییر شکل قرنیه ایجاد می‌شود. قرنیه در حالت طبیعی دارای شکل کروی، منظم و یکنواخت است. اما در شرایطی کاهش ضخامت، بیرون‌زدگی و شکل مخروطی پیدا می‌کند. این عارضه که قوز قرنیه نام دارد در توپوگرافی چشم به خوبی نمایان است. در تصاویر حاصل از این روش، بخش مرکزی به رنگ قرمز دیده می‌شود. رنگ گرم نشان دهنده شیب زیاد در محدوده مرکزی قرنیه است.

توپوگرافی چشم چیست و چه کاربردهایی دارد

بررسی وضعیت چشم قبل و بعد از عمل جراحی

گاهی جراح برای بررسی نتایج عمل لیزیک، لازک و … از توپوگرافی چشم استفاده می‌کند؛ به‌عنوان‌مثال می‌توان به جراحی کاشت لنزهای داخل چشمی اشاره کرد. همچنین بررسی وضعیت قرنیه قبل عمل نیز از کاربردهای فتوگرافی است. اندازه گیری ضخامت قرنیه قبل لازک یکی از این موارد به شمار می‌رود. امکان انجام این عمل برای قرنیه‌هایی با ضخامت پایین وجود ندارد.
اندازه لنزهای داخل چشمی و تماسی نیز یکی از این موارد است که باید مطابق با وضعیت چشم بیمار طراحی و تولید شوند. در غیر این صورت مشکلاتی چون تنگ یا گشادی لنزهای مصنوعی رخ می‌دهد. تنگی لنزهای مصنوعی عملکرد سلول‌های چشم را دچار اختلال می‌کند. گشاد بودن نیز موجب حرکات اضافه لنز داخل چشم شده و به سلول‌های اپیتیال آسیب می‌زند.

بررسی میزان خشکی چشم

روی قرنیه از شکاف‌های بسیار ریز تشکیل شده است. وجود اشک برای پر کردن این شکاف‌ها و صاف کردن سطح قرنیه الزامی است. صاف بودن سطح این لایه به متمرکز ساخت پرتوهای نور ورودی به چشم کمک می‌کند. امکان ارزیابی وضعیت خشکی سطح قرنیه با روش توپوگرافی امکان‌پذیر است.

سخن پایانی

توپوگرافی چشم نوعی تصویربرداری است که شکل و یکپارچگی قرنیه را مشخص می‌کند. مهم‌ترین هدف از این کار تعیین ناهمواری‌های سطح قرنیه است. تعیین این موضوع برای مشکلاتی چون نزدیک بینی، دوربینی، قوز قرنیه و آستیگماتیسم اهمیت پیدا می‌کند. البته کاربردهای این تصویربرداری محدود به بررسی ناهمواری‌های سطح قرنیه نیست. بلکه اندازه گیری فشار داخل چشم، ضخامت قرنیه، اسکار قرنیه، میزان خشکی قرنیه و بسیاری موارد دیگر را نیز شامل می‌شود. شما می‌توانید جهت توپوگرافی چشم به صورت حضوری به مطب دکتر پورمازار، جراح و متخصص بیماری‌های چشم مراجعه کنید.

یکی از بیماری‌های رایج چشمی آب سیاه یا گلوکوم است. خروج مایع درونی چشم در بیمارانی که مبتلا به آب سیاه هستند کاهش پیدا می‌کند. آب سیاه به‌مرور زمان پیشرفت می‌کند و می‌تواند عوارض بسیار جدی را با خود به همراه داشته باشد. با توجه به همین موضوع در این مقاله به معرفی بیماری آب سیاه و عوارض عدم درمان آن می‌پردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.

بیماری آب سیاه چیست

آب سیاه باعث افزایش فشار داخل چشم می‌شود و ناحیه عصب چشم را درگیر می‌کند. عصب بینایی از حدود یک میلیون فیبر عصبی تشکیل شده است. این فیبرهای عصبی هستند که ارتباط شبکیه با مغز را ایجاد می‌کنند. برای آن که انسان دید خوب داشته باشد، نیازمند یک عصب بینایی سالم است.

خطر ابتلا به آب سیاه در چه کسانی بیشتر است

اگر چه می‌توان گفت احتمال ابتلا به بیماری آب سیاه در تمام افراد یکسان است. اما برخی از افراد در معرض خطر بیشتری قرار دارند که عبارت‌اند از:

• افراد بالای شصت سال
• افرادی که یکی از اعضای خانواده آن‌ها به گلوکوم مبتلا شده‌اند.
• افراد مبتلا به دیابت
• افرادی که دچار نزدیک بینی شدید هستند.
• بیمارانی که به طور مزمن داروهای کورتون دار مصرف می‌کنند.

عوارض عدم درمان آب سیاه

علائم بیماری آب سیاه چیست

علائم بیماری آب سیاه به نوع آن بستگی دارد. گاهی اوقات این بیماری در اوایل هیچ‌گونه علامتی ندارد و بینایی بیمار کاملاً طبیعی است و هیچ گونه دردی احساس نمی‌کند. اما با پیشرفت آب سیاه بیمار ممکن است چنین احساس کند که از داخل تونل نگاه می‌کند و هاله سیاه رنگی را مشاهده کند. در برخی موارد نیز ممکن است از همان ابتدا دارای علائم باشد.

انواع بیماری آب سیاه

بیماری آب سیاه در حالت کلی به سه دسته زیر تقسیم می‌شود:

گلوکوم زاویه باز

منظور از زاویه باز این است، ناحیه‌ای که مایع چشم از آن خارج می‌شود باز است. گلوکوم زاویه باز رایج‌ترین نوع از بیماری آب سیاه است. به دلایل نامعلومی تخلیه مایع چشم به کندی صورت می‌گیرد، این کندی حرکت باعث افزایش فشار داخل چشم است. گلوکوم زاویه باز در ابتدا علائمی ندارد و با پیشرفت بیماری، میدان بینایی بیمار محدود می‌شود اما دید مرکز تا مرحله آخر بیماری حفظ می‌شود.

گلوکوم زاویه بسته

در این نوع از آب سیاه، زاویه‌ای که مایع چشم از آن خارج می‌شود تنگ یا مسدود می‌شود. به همین دلیل مایع نمی‌تواند خارج شود. در گلوکوم زاویه بسته فشار چشم به صورت ناگهانی افزایش پیدا می‌کند. این افزایش فشار در مدت زمان بسیار کمی می‌تواند به عصب بینایی چشم آسیب‌های جدی وارد کند و باعث کاهش دید شود. علائم گلوکوم بسته در اغلب موارد شدید است و درد چشم، تهوع، سردرد، قرمزی چشم، تاری دید و … از علائم رایج این نوع بیماری است.

گلوکوم مادرزادی

یکی از انواع کمتر شناخته شده و نادر بیماری آب سیاه، نوع مادرزادی آن است. به آب سیاهی که در کودکان زیر سه سال به وجود می‌آید آب سیاه نوزادی یا مادرزادی گفته می‌شود. به آب سیاهی که در کودکان بزرگ‌تر از سه سال اتفاق می‌افتد آب سیاه کودکان گفته می‌شود. برخی از علائم آب سیاه در کودکان عبارت‌اند از: ریزش بیش از حد اشک، حساسیت به نور، بستن یک یا هر دو چشم در نور، کدر و بزرگ شدن قرنیه، بزرگ بودن یک چشم نسبت به چشم دیگر، از دست دادن بینایی
با افزایش فشار داخل چشم، کودک دچار بدخلقی و حتی بی‌اشتهایی خواهد شد. تشخیص زود هنگام آب سیاه در کودکان می‌تواند در کاهش علائم این بیماری به شدت تأثیرگذار باشد.

آب سیاه چگونه تشخیص داده می‌شود

پزشک در اولین مرحله برای تشخیص آب سیاه اقدام به معاینه بالینی بیمار می‌کند. در مراحل بعدی به معاینه عصب بیماری و اندازه‌گیری چشم می‌پردازد. برای تشخیص شدت بیماری پزشک معاینات زیر را انجام خواهد داد:

• تست‌های تشخیصی میدان بینایی
• اندازه گیری ضخامت قرنیه

روش‌های درمانی آب سیاه چیست

برای درمان‌ آب سیاه روش‌های مختلفی وجود دارد هر چند البته هنوز درمان قطعی برای بازگرداندن بینایی از دست رفته وجود ندارد. تمام روش‌های درمانی آب سیاه تنها یک هدف را دنبال می‌کنند، آن هدف هم این است که فشار داخل چشم پایین آورده شود. روش‌های درمانی عبارتند از: دارویی، جراحی، لیزر درمانی.

درمان دارویی

یکی از روش‌های رایج درمان آب سیاه، دارو درمانی است. اغلب داروهایی که برای درمان آب سیاه تجویز می‌شوند به صورت قطره‌های چشمی هستند. در کنار قطره‌های چشمی ممکن است قرص نیز تجویز شود. این داروها با کاهش فشار داخل چشم یا کاهش تولید مایع در چشم بیماری را کنترل می‌کنند. اگر چه بیشتر افرادی که این داروها را مصرف می‌کنند عوارض خاصی را تجربه نمی‌کنند اما ممکن است برخی از افراد دچار سوزش و قرمزی در چشم شوند.

جراحی با لیزر

یک از راه‌های تخلیه مایع چشم، جراحی با لیزر است. جراحی با لیزر در اغلب موارد، زمانی توصیه می‌شود که درمان دارویی روی بیمار مؤثر نباشد. جراحی در مطب یا در کلینیک‌های جراحی چشم انجام می‌شود.

جراحی

در جراحی‌هایی که به منظور درمان آب سیاه انجام می‌شود، هدف ایجاد محل خروج جدیدی برای مایع داخل چشم است. روش جراحی بعد از شکست درمان دارویی و جراحی لیزر توصیه می‌شود. برای انجام عمل جراحی از بی‌حسی موضعی یا بیهوشی عمومی استفاده می‌شود. پزشک برای ایجاد یک کانال جدید جهت خروج مایع از داخل چشم، تکه کوچکی از بافت اطراف قرنیه را برمی‌دارد. روش جراحی در درمان آب سیاه در حدود 80 تا 90 درصد موارد مؤثر است.

عوارض عدم درمان آب سیاه

عوارض عدم درمان به موقع آب سیاه چیست

همان طور که اشاره کردیم در حال حاضر هیچ روشی برای بازگرداندن بینایی از دست رفته در اثر این بیماری وجود ندارد. حتی روش جراحی، تنها دید باقی مانده بیمار را حفظ می‌کند و بهبودی در دید از دست رفته حاصل نمی‌شود. به همین دلیل تشخیص به موقع و شروع به درمان بسیار حائز اهمیت است. زیرا در غیر این صورت امکان از دست دادن بینایی به صورت کامل وجود دارد.

بهترین روش برای پیشگیری از ابتلا به بیماری آب سیاه چیست

مراقبت‌های شخصی زیر در پیشگیری و کاهش علائم بیماری آب سیاه بسیار مؤثر است:

• انجام معاینات کامل چشم
• داشتن رژیم غذایی سالم
• بالا نگه داشتن سر در هنگام خواب
• کاهش مصرف کافئین
• انجام ورزش‌های منظم و ملایم
• استفاده منظم از داروهای تجویز شده توسط پزشک
• استفاده از محافظ چشم برای جلوگیری از وارد شدن صدمات جدی به چشم

آیا آب سیاه با گیاهان دارویی قابل درمان است

هرچند برخی گیاهان دارویی به عنوان درمان آب سیاه شناخته می‌شوند اما پزشکان استفاده از این داروها را توصیه نمی‌کنند. به همین دلیل نباید استفاده از داروهای گیاهی را جایگزین درمان‌های اصلی کرد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

در صورتی که دارای برخی فاکتورهای خطر هستید یا علائم آب سیاه را دارید باید در سریع‌ترین زمان ممکن به پزشک مراجعه کنید. زیرا در غیر این صورت ممکن است مشکلات بسیار جدی برای بینایی شما به وجود بیاید. شما می‌توانید جهت تشخیص و درمان آب سیاه به صورت حضوری به مطب دکتر پورمازار، جراح و متخصص بیماری‌های چشم مراجعه کنید.

هرگونه غیر هم‌راستایی چشم‌ها لوچی یا استرابیسم (strabism) نامیده می‌شود. استرابیسم نوعی مشکل چشمی است که چشم‌ها حالت ناهمگونی نسبت به هم دارند و زاویه‌ی دید چشم‌ها با هم متفاوت است. در واقع ممکن است یکی از چشم‌ها به طرف جلو باشد، در حالی که چشم دیگر به سمت بالا (هایپرتروپیا)، پایین (هایپوتروپیا)، خارج (اگزوتروپیا) یا داخل (ازوتروپیا) قرار بگیرد.

علت انحراف چشم چیست

به دیواره خارجی هر چشمی، شش عضله چسبیده است که حرکات چشم را کنترل می‌کند، یکی از این عضلات، چشم را به سمت راست و یکی دیگر به سمت چپ می‌برد. چهار عضله دیگر، مسئولیت حرکت چشم به سمت بالا، پایین و یا در یک زاویه مشخص را به عهده دارند. برای تمرکز هر دو چشم روی یک تصویر واحد، لازم است که هر شش عضله با یکدیگر و نیز با عضلات مرتبط چشم مقابل هماهنگ کار کنند. عدم هماهنگی و توازن حرکتی میان مغز و عضلات اطراف چشم سبب بروز بیماری استرابیسم می‌شود. بدین منظور که مغز نمی‌تواند تصاویر با تمرکز متفاوت را تحمل کند و به همین خاطر پیام‌های حاصل از یک میدان دید را در نظر نمی‌گیرد. دلایل بیماری استرابیسم در بزرگسالان عبارت است از:

• دیابت
• بیماری تیروئید (بیماری گریوز)
• بیماری میاستنی گراویس
• تومورهای مغزی یا یک حمله مغزی
• آسیب مغزی (علت شایع نمی باشد)

مراقبت‌های بعد و قبل از جراحی انحراف چشم

علائم انحراف چشم چیست

استرابیسم در بزرگسالان به‌صورت زیر بروز می‌کند:

• خستگی چشم
• محو بودن یا روی هم افتادن تصویر
• عدم درک عمق تصاویر
• حساسیت به نور شدید، لوچی یا بستن یک چشم در نور آفتاب
• دوبینی (دیپلویی)
• احساس کشش در اطراف چشم ها یا مشکل هنگام مطالعه

راه‌های درمان انحراف چشم چیست

هدف از درمان این بیماری اصلاح و بهبود دید، مستقیم کردن چشم‌ها و به دست آوردن بهترین دید ممکن است. بیش از 95 % انحرافات چشمی یا استرابیسم قابل درمان هستند و این درمان محدودیت سنی ندارد و بسته به علت و شدت بیماری روش‌های مختلف درمانی برای درمان انحراف چشم پیشنهاد می‌شود: تجویز عینک، برداشتن کاتاراکت یا اصلاح سایر علل زمینه‌ای ایجاد انحراف و یا تغییر دادن موقعیت عضلات نامتعادل چشم. بعد از انجام یک معاینه کامل چشمی شامل مطالعه دقیق قسمت‌های داخلی، چشم‌پزشک بهترین درمان مناسب اصلاح بیماری را انتخاب خواهد نمود.

مراقبت‌های بعد و قبل از جراحی انحراف چشم

جراحی انحراف چشم چگونه انجام می‌شود

هدف از درمان انحراف چشم مستقیم کردن زاویه دید چشم ها و حفظ دید است. در اغلب موارد بهترین روش برطرف کردن دائمی انحراف چشم، جراحی است. جهت عمل جراحی استرابیسم در کودکان، بیهوشی ضرورت دارد، اما برای جراحی بزرگسالان این عمل با بیهوشی موضعی انجام می‌شود. بعد از این که بیمار بیهوش می‌شود شکافی روی قسمت سفید چشم (پرده ملتحمه) ایجاد می‌شود. عضله از چشم جدا شده و سپس در جهت متفاوت با استفاده از بخیه‌های ریز به چشم متصل می‌شود. تغییر جهت عضلات باعث ایجاد تغییر در زاویه چشم می‌شود. هر چند هنوز هم چشم قادر به حرکت در جهت‌های مختلف خواهد بود. با توجه به این که در جراحی انحراف چشم از لیزر استفاده نمی‌شود.

مراقبت‌های قبل از جراحی انحراف چشم

هرچند پزشک با توجه به شرایط بیمار دستورات لازم را به بیمار خواهد داد اما در حالت کلی مراقبت‌های قبل از جراحی انحراف چشم عبارت‌اند از:

• یک هفته (7 روز) قبل از انجام عمل جراحی مصرف آسپیرین، داروهای حاوی آسپیرین یا داروهای مشابه آن (مانند آدویل ،موترین، ایبوپروفن، آلیو و…) اجتناب شود. (اگر به دلیل ابتلا به بیماری یا به منظور پیشگیری از بروز سکته مغزی و قلبی از این داروها استفاده می‌کنید باید قبل از انجام عمل با پزشک خود در این مورد مشورت کنید.)
• از نیمه شب قبل از روز انجام عمل جراحی نباید چیزی بخورید. وجود غذا یا مایعات در معده بیمار در بیهوشی اختلال ایجاد می‌کند.
• بیماران دیابتیک باید داروی خود را مطابق با دستور پزشک مصرف کنند.
• در روز انجام عمل جراحی شیشه‌های عینک خود را بدون پریزم‌های آن به همراه داشته باشید.
• بانوان در روز جراحی از وسایل آرایشی استفاده نکنند.

مراقبت‌های بعد از جراحی انحراف چشم

حدوداً پس از یک ساعت از پایان عمل، اثرات بیهوشی از بین می‌رود. پزشک برای کاهش درد و سوزش چشم‌ها پس از عمل، داروهای مسکن و قطره‌های چشمی تجویز می‌کند. سایر مراقبت‌های بعد از جراحی انحراف چشم عبارت‌اند از:

• از مالیدن چشم و یا وارد کردن هرگونه فشار به پلک بعد از جراحی در هفته‌های اول تا دوم خودداری شود.
• بیمار باید در هفته اول مراقبت زیادی داشته باشد و از ورود هرگونه مواد محرک نظیر شامپو به چشم‌ها جلوگیری کند.
• همه‌ی داروها و قطره‌های چشم را مطابق با دستور پزشک مصرف شود.
• بیمار بعد از جراحی به مدت یک یا دو هفته از لنزهای تماسی استفاده نکند.
• تا دو هفته بعد از عمل جراحی از فعالیت‌های شدید بدنی اجتناب شود.
• تا یک هفته پس از انجام عمل جراحی از تماس مستقیم چشم با آب شیر خودداری شود.
• تا دو هفته از رفتن به استخر و شناکردن خودداری شود.

مراقبت‌های بعد و قبل از جراحی انحراف چشم

عوارض بعد از جراحی انحراف چشم

بعد از عمل اصلاح انحراف چشم، چشم ها سرخ می‌شوند و نواحی اطراف چشم‌ها تا حدودی کبود هستند و ممکن است بیمار احساس درد خفیفی داشته باشد. علاوه بر این شاید خونریزی خفیفی در ناحیه جراحی دیده شود. خونریزی معمولاً به سمت داخل یا خارج گوشه چشم است. همچنین ممکن است اشک‌های بیمار به رنگ قرمز یا صورتی متمایل شود و همراه با ترشحات باشد که البته این عوارض تا چند روز بعد از عمل ناپدید می‌شوند. معمولاً ظرف 2 تا 3 هفته عروق خونی پاره شده در چشم بهبود می‌یابد و همچنین قرمزی چشم‌ها نیز برطرف می‌شوند. گاهی بیمار در چشمان خود احساس ناراحتی می‌کند و تصور می‌کند که چیزی در چشم‌های او است که این حس نیز به مرور زمان از بین خواهد رفت. بیمار معمولاً ظرف چند روز می‌تواند به فعالیت‌های عادی خود ادامه دهد. هر چند جراحی انحراف چشم در اغلب موارد با موفقیت انجام می‌شود اما ناتوانی خفیف یا کامل در بهبود وضعیت و دوبینی از عوارض جانبی احتمالی بعد از عمل انحراف چشم است. سایر خطرات و مشکلات جراحی چشم ها مثل جداشدن شبکیه، کاهش بینایی، خونریزی، عفونت در عمل انحراف چشم به ندرت پیش می‌آید و بسته به سلامت عمومی بیمار و نحوه مراقبت پس از عمل، عوارض جانبی احتمالی در افراد متغیر است.

مراجعه به پزشک

انحراف چشم یا استرابیسم به عنوان یک مشکل چشمی جدی است که باید درمان شود. در صورت نیاز به هرگونه مشاوره می‌توانید به مطب دکتر رضا پورمازار متخصص جراح چشم در تهران مراجعه کنید.