چرا بعضی افراد نباید لیزیک کنند؟

لیزیک برای چه کسانی مناسب نیست؟

۱۰ نکته‌ای که قبل از عمل باید بدانیدلیزیک یکی از ایمن‌ترین جراحی‌های انتخابی دنیاست، اما برای همه مناسب نیست؛

حدود ۲۰ درصد متقاضیان به دلایل پزشکی رد می‌شوند. در این مقاله به‌طور دقیق و بر اساس آخرین راهنماهای FDA و

منابع علمی ۲۰۲۵–۲۰۲۶، ۱۰ گروه اصلی را معرفی می‌کنیم که کاندیدای مناسبی برای لیزیک نیستند و باید قبل از

تصمیم‌گیری، حتماً با متخصص چشم مشورت کنند.

چرا بعضی افراد نباید لیزیک کنند؟

لیزیک (LASIK) با تغییر شکل قرنیه، عیب انکساری را اصلاح می‌کند؛ اما این کار مستلزم برداشتن بافت قرنیه و ایجاد یک

فلپ سطحی است.  اگر قرنیه نازک باشد، بیماری زمینه‌ای وجود داشته باشد یا نمره چشم ثابت نباشد، ریسک عوارض

جدی مثل اکستازی قرنیه، خشکی مزمن یا بازگشت نمره افزایش می‌یابد.

به همین دلیل، غربالگری دقیق قبل از عمل، مهم‌تر از خود جراحی است.  در ادامه، ۱۰ نکته حیاتی را مرور می‌کنیم که به

شما کمک می‌کند بفهمید آیا کاندیدای ایمنی برای لیزیک هستید یا خیر.

گروهی که لیزیک برایشان مناسب نیست

1. قرنیه نازک یا شکل غیرطبیعی قرنیه باید ضخامت کافی برای ایجاد فلپ و تراش لیزری داشته باشد.  اگر ضخامت مرکزی

قرنیه کمتر از حد ایمن باشد یا توپوگرافی قرنیه الگوی نامنظم (مثل قوز قرنیه خفیف) نشان دهد، لیزیک ممنوع است.

چرا خطرناک است؟

تراش بیش‌ازحد می‌تواند منجر به ضعیف‌شدن ساختار قرنیه و در موارد نادر، اکستازی پیش‌رونده شود.

راه‌حل جایگزین:

PRK، لازک سطحی، یا در موارد خاص، کاشت لنز داخل چشمی(ICL). 

2. نمره چشم در حال افزایش (عدم ثبات دید)

اگر در ۱۲ ماه گذشته نمره عینک شما بیش از ۰.۵ دیوپتر تغییر کرده، یعنی دیدتان پایدار نیست.  لیزیک روی چشم با نمره

متغیر، احتمال بازگشت نمره و نیاز به عمل مجدد را بالا می‌برد.

نکته کلیدی: ناپایداری دید در جوانان، دیابت کنترل‌نشده، بارداری و برخی داروها شایع‌تر است.

3. سن زیر ۱۸–۲۱ سال

هیچ لیزری برای افراد زیر ۱۸ سال تأیید نشده و بسیاری از جراحان تا ۲۱ سالگی صبر می‌کنند.  دلیل اصلی، تکامل نیافتن

کامل سیستم بینایی و احتمال تغییر نمره در این سنین است.

4. بارداری و شیردهی

تغییرات هورمونی در بارداری و شیردهی می‌تواند موقتاً نمره چشم و ضخامت قرنیه را تغییر دهد.  به همین دلیل، لیزیک در

این دوران توصیه نمی‌شود و بهتر است حداقل ۳–۶ ماه پس از پایان شیردهی صبر کنید.

5.بیماری‌های خودایمنی و اختلال ترمیم زخم

بیماری‌هایی مثل لوپوس، آرتریت روماتوئید، سندرم شوگرن، یا مصرف داروهای سرکوب‌کننده ایمنی (مثل کورتون

طولانی‌مدت، رتینوئیدها) می‌توانند ترمیم قرنیه را مختل کنند.

نتیجه: افزایش خطر عفونت، التهاب و کدورت قرنیه پس از عمل.

6. خشکی چشم شدید یا التهاب‌های مزمن

لیزیک به‌طور موقت خشکی چشم را تشدید می‌کند.  اگر از قبل خشکی چشم متوسط تا شدید، بلفاریت مزمن یا التهاب

پلک دارید، ممکن است علائم پس از عمل آزاردهنده و طولانی‌مدت شود.

راهکار: ابتدا درمان خشکی چشم و سپس ارزیابی مجدد برای لیزیک یا انتخاب PRK.

 

7. بیماری‌های چشمی خاص

برخی بیماری‌ها کاندیدایی لیزیک را رد می‌کنند:

قوز قرنیه (کراتوکونوس): ممنوعیت مطلق.

آب مروارید (کاتاراکت): اولویت با جراحی تعویض لنز است.

گلوکوم یا فشار بالای چشم: نیاز به ارزیابی دقیق‌تر؛ گاهی لیزیک توصیه نمی‌شود.

سابقه جداشدگی شبکیه یا پارگی: ریسک بالاتر؛ تصمیم با جراح شبکیه. �

8. نمره بسیار بالا (میوپی/هایپروپی/آستیگماتیسم شدید)

اگر نمره شما خارج از محدوده تأییدشده لیزر باشد (مثلاً میوپی بالاتر از ۸–۱۰ دیوپتر، هایپروپی بالای ۴+، یا آستیگماتیسم

شدید)، لیزیک ممکن است ایمن یا مؤثر نباشد.

جایگزین‌ها: ICL، لنزهای تماسی سخت، یا عینک 

9.سابقه تبخال چشمی یا عفونت‌های مکرر

تبخال چشمی (Herpes Simplex/Zoster) یک مورد منع جدی است، چون لیزر می‌تواند عود بیماری را تحریک کند. 

همچنین عفونت‌های مکرر قرنیه یا کیسه اشکی باید پیش از عمل کاملاً درمان شوند.

10. مشاغل و ورزش‌های پرخطر ضربه به چشم

بوکس، کشتی، هنرهای رزمی، فوتبال آمریکایی و برخی مشاغل نظامی/انتظامی که ضربه به صورت

محتمل است، ریسک جابجایی فلپ قرنیه را افزایش می‌دهند.

پیشنهاد: PRK یا لازک بدون فلپ برای این افراد امن‌تر است.

چک‌لیست قبل از لیزیک: ۱۰ سوال کلیدیقبل از نوبت‌گیری، از خود بپرسید:

1.آیا نمره چشمم در ۱۲ ماه گذشته ثابت بوده؟ (تغییر ≤ ۰.۵ دیوپتر)

2.سنم بالای ۱۸ (ترجیحاً ۲۱) سال است؟

3.آیا باردار یا شیرده هستم؟

4.آیا بیماری خودایمنی یا دیابت کنترل‌نشده دارم؟

5.آیا خشکی چشم یا التهاب پلک دارم؟

 

6.آیا سابقه تبخال چشمی یا عفونت مکرر دارم؟

7.آیا نمره چشمم بسیار بالا است؟

8.آیا در ورزش‌های رزمی یا مشاغل پرخطر فعالیت می‌کنم؟

9.آیا توپوگرافی قرنیه‌ام نرمال است؟

10.آیا انتظاراتم از عمل واقع‌بینانه است؟ (لیزیک عینک را حذف می‌کند، اما پیرچشمی را نه)

سوالات متداول

آیا لیزیک باعث افزایش شماره چشم می‌شود؟

لیزیک خود باعث افزایش نمره نمی‌شود، اما اگر نمره قبل از عمل ثابت نباشد، ممکن است پس از عمل بازگشت جزئی رخ

دهد.  به همین دلیل، ثبات نمره شرط اصلی کاندیدایی است.

آیا افراد بالای ۴۰ سال می‌توانند لیزیک کنند؟

بله، اما باید پیرچشمی را در نظر بگیرند.  لیزیک پیرچشمی را درمان نمی‌کند و ممکن است بعد از ۴۵ سالگی برای مطالعه

به عینک نیاز پیدا کنید.

آیا دیابتی‌ها می‌توانند لیزیک کنند؟

دیابت کنترل‌شده و بدون عوارض شبکیه، معمولاً منع مطلق نیست، اما نیاز به ارزیابی دقیق‌تر دارد.  دیابت کنترل‌نشده

به‌دلیل اختلال ترمیم، ریسک را بالا می‌برد.

آیا قوز قرنیه خفیف هم منع لیزیک است؟

بله. حتی قوز قرنیه خفیف یا الگوی مشکوک در توپوگرافی، معمولاً منع لیزیک محسوب می‌شود.  در این موارد، PRK یا

کراس‌لینکینگ ممکن است گزینه بهتری باشد.

آیا لیزیک برای زنان باردار ممنوع است؟

لیزیک در بارداری و شیردهی توصیه نمی‌شود، چون تغییرات هورمونی می‌تواند نمره و ضخامت قرنیه را موقتاً تغییر دهد. 

بهتر است حداقل ۳–۶ ماه پس از پایان شیردهی صبر کنید.

جمع‌بندی نهایی

لیزیک برای بسیاری از افراد یک راه‌حل ایمن و مؤثر است، اما برای همه مناسب نیست. 

اگر جزو یکی از ۱۰ گروه فوق هستید، احتمالاً کاندیدای مناسبی نیستید و باید با یک چشم پزشک حاذق و با تجربه

مشورت کنید.

به یاد داشته باشید: غربالگری دقیق، مهم‌تر از خود جراحی است.

اگر می‌خواهید بدانید آیا کاندیدای ایمنی برای لیزیک هستید، همین امروز با دکتر رضا پورمازار، جراح و متخصص لیزیک و

لازک، تماس بگیرید و نوبت معاینه کامل قرنیه و توپوگرافی رزرو کنید.